زنگ خطر امنیت تجهیزات در بازسازی صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و فولاد

به گزارش میز انرژی، امین حاجی‌دولو، کارشناس حوزه انرژی، در یادداشتی به ضرورت توجه به امنیت تجهیزات و زنجیره تأمین در روند بازسازی صنایع نفت، گاز، پتروشیمی و فولاد پرداخته است. متن این یادداشت را در ادامه می‌خوانید:

بازسازی صنایع راهبردی کشور پس از آسیب‌دیدن زیرساخت‌ها، ضرورتی اقتصادی و ملی است؛ اما سرعت بازگشت به تولید نباید امنیت تجهیزات و زنجیره تأمین را تحت‌الشعاع قرار دهد.

حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی باید از مرحله خرید و تأمین تجهیزات آغاز شود و تا نصب، راه‌اندازی و بهره‌برداری ادامه یابد.

انفجار پیجرها در لبنان در سپتامبر ۲۰۲۴، هشداری درباره اهمیت امنیت زنجیره تأمین بود. این رویداد ضرورت بررسی اصالت، منشأ و سلامت تجهیزات را یادآوری می‌کند؛ هرچند به‌خودی‌خود دلیلی بر دست‌کاری تجهیزات وارداتی مورد استفاده در صنایع ایران نیست.

این موضوع در تجهیزات ابزار دقیق، ارتباطی، اتوماسیون و کنترل صنعتی اهمیت ویژه‌ای دارد. راهنمای «امنیت فناوری عملیاتی» مؤسسه ملی استاندارد و فناوری آمریکا، NIST SP 800-82 Rev. 3 (2023)، بر شناسایی تهدیدها و آسیب‌پذیری‌های سامانه‌های صنعتی و به‌کارگیری تدابیر حفاظتی متناسب با سطح ریسک تأکید دارد.

از سازمان پدافند غیرعامل کشور انتظار می‌رود با همکاری وزارتخانه‌ها، دستگاه‌های مسئول و بهره‌برداران صنایع راهبردی، تدوین و ابلاغ دستورالعمل جامع ارزیابی امنیتی تجهیزات حساس مورد استفاده در بازسازی را در اولویت قرار دهد. این دستورالعمل باید طبقه‌بندی تجهیزات بر اساس حساسیت و سطح ریسک، احراز اصالت و منشأ، بررسی اعتبار سازندگان و تأمین‌کنندگان، انجام آزمون‌های مستقل پیش از نصب و بهره‌برداری و تعیین سازوکار نظارت بر اجرای الزامات را در بر گیرد.

هم‌زمان، تقویت توان داخلی برای تولید و تعمیر تجهیزات راهبردی و متنوع‌سازی منابع تأمین می‌تواند وابستگی‌ها و آسیب‌پذیری‌های احتمالی را کاهش دهد.

بازسازی صنایع حیاتی فرصتی برای ارتقای امنیت و تاب‌آوری زیرساخت‌های کشور است. پیشگیری از مخاطرات احتمالی باید پیش از نصب و بهره‌برداری آغاز شود؛ زیرا بازسازی سریع ضروری است، اما بازسازی امن، ضرورتی راهبردی است.

امین حاجی‌دولو

کارشناس حوزه انرژی