مجلس جهادی در شرایط جنگ ترکیبی؛ چالش‌های حکمرانی هم‌افزا

میز انرژی – در یادداشت پیشین، «حکمرانی هم‌افزا» به مثابه الگوی مطلوب مجلس در منظومه فکری رهبر معظم انقلاب تبیین شد و نشان داده شد که مجلس تراز انقلاب اسلامی، مجلسی است که درد جامعه را می‌شناسد، مسائل اصلی کشور را تشخیص می‌دهد و تصمیماتش را بر مبنای نیازهای واقعی مردم اتخاذ می‌کند. اما میان تصویر مطلوب و واقعیت میدانی همواره فاصله‌ای وجود دارد که باید با چشمی باز و نگاهی صادقانه به آن نگریست. این فاصله را نه برای نفی آن تصویر، بلکه برای کمک به تحقق آن باید شناخت. شناختی که بدون توجه به شرایط استثنایی کنونی کشور، ناقص و ناکافی خواهد بود.

ایران امروز در نقطه‌ای تاریخی ایستاده است. جنگ تحمیلی که با تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل در اسفند ۱۴۰۴ آغاز شد، با دستاوردهایی چشمگیر برای جمهوری اسلامی به مرحله سکوت‌آتش رسید. توان موشکی و پهپادی که فراتر از هر برآورد دشمن بود، الحاق همیشگی تنگه هرمز به مام ایران، پاسخ‌های نظامی کوبنده به پایگاه‌های آمریکا در منطقه، و در نهایت انتقال میدان از نبرد سخت به میز مذاکره از موضع قدرت، همه اینها نشان داد که جمهوری اسلامی نه تنها در برابر سهمگین‌ترین فشار نظامی دوران خود ایستاد، بلکه موازنه منطقه‌ای را به سود خود تغییر داد. مذاکراتی که اکنون در جریان است، نه از سر اضطرار، بلکه از موضع یک بازیگر پیروز اداره می‌شود.اما دشمنی که در میدان سخت به هدف نرسید، بی‌کار ننشسته است.

جنگ ترکیبی، یعنی همزمانی فشار نظامی، اقتصادی و شناختی، اکنون وارد فاز جدیدی شده که در آن تیغ اصلی دشمن نه به سمت پایگاه‌های نظامی، بلکه به سمت سرمایه اجتماعی کشور نشانه رفته است. هدف روشن است: ایجاد انشقاق میان مردم و نهادها، تضعیف اعتماد عمومی، بهره‌گیری از فشارهای اقتصادی برای تبدیل نارضایتی معیشتی به بی‌اعتمادی سیاسی، و تلاش برای نمایش تزلزل در ساختار مدیریتی کشور در آغاز دوران رهبری سوم.

جنگ روایت‌ها، میدان اصلی این مرحله است و دشمن از هر شکاف داخلی، هر اختلاف علنی میان مسئولان و هر ناکارآمدی اقتصادی، یک سلاح تبلیغاتی می‌سازد.در این شرایط، «حکمرانی هم‌افزا» نه یک ایده آکادمیک، بلکه یک ضرورت دفاعی است. شعار رهبر معظم انقلاب برای سال ۱۴۰۵، یعنی «اقتصاد مقاومتی در سایه وحدت ملی و امنیت ملی»، این سه مؤلفه را نه به صورت موضوعات موازی، بلکه به صورت یک منظومه به‌هم‌پیوسته می‌بیند که تضعیف هر یک، دو مؤلفه دیگر را نیز به خطر می‌اندازد. اما اجرای این منظومه با چالش‌هایی روبروست که باید صادقانه به آنها نگاه کرد.

نخستین چالش، میراث انشقاق‌های پیشین در ساختار سیاسی کشور است. رقابت‌های جناحی ریشه در منافع گروهی دارند و به راحتی از بین نمی‌روند. مجلس در موقعیتی دوگانه قرار دارد؛ هم می‌تواند این شکاف‌ها را عمیق‌تر کند و هم می‌تواند محل اتحادملی باشد. تحقق مسیر دوم نیازمند تصمیم سیاسی آگاهانه و هزینه‌دادن است، نه صرفاً حسن نیت. نمایندگانی که بر کرسی مجلس می‌نشینند، اگر خود را اول متعلق به جریان سیاسی خود و سپس متعلق به ملت بدانند، عملاً هم‌افزایی را از درون تخریب می‌کنند. به نظر تأکید رهبر معظم انقلاب که نمایندگان را «مبعوث همه ملت» می‌دانند، ناظر به همین آسیب است.

چالش دوم، فشار اقتصادی به عنوان سلاح راهبردی دشمن است. تورم، بیکاری و کاهش قدرت خرید مردم، پیش از هر بمب و موشکی، وحدت ملی را فرسایش می‌دهند. جامعه‌ای که زیر فشار معیشتی سنگین است، آمادگی بیشتری برای پذیرش روایت‌های دشمن دارد و دشمن دقیقاً روی این نقطه سرمایه‌گذاری می‌کند. مجلس اگر نتواند با تقنین هوشمند و نظارت مؤثر، دولت را به سمت سیاست‌های اقتصادی کارآمد هدایت کند، زمین را برای این سرمایه‌گذاری آماده کرده است. اولویت‌بندی قوانین اقتصادی در این دوره، یعنی قوانینی که مستقیماً با مهار تورم، رونق تولید داخلی، افزایش اشتغال و تکمیل برنامه هفتم پیشرفت مرتبط هستند، نه یک انتخاب سیاستی بلکه یک ضرورت امنیتی است.

چالش سوم به ماهیت این مرحله تاریخی برمی‌گردد. نظام جمهوری اسلامی با آغاز دوران رهبری آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای وارد فصل جدیدی شده و انتخاب فوری رهبری جدید توسط مجلس خبرگان در اوج شرایط جنگی، خود گویاترین نشانه از استحکام ساختاری نظام بود؛ نظامی که ثابت کرد در سخت‌ترین لحظات تاریخ خود، دچار خلأ رهبری نمی‌شود. اما دشمن این واقعیت را برنمی‌تابد و می‌کوشد با تحریف، شایعه‌پراکنی و برجسته‌سازی هر اختلاف داخلی، وانمود کند که نظام در این گذار دچار تزلزل شده است. در این شرایط، مجلس می‌تواند مهم‌ترین نهادی باشد که با عملکرد خود، روایت استحکام و استمرار نظام را در برابر روایت دشمن تثبیت کند. هر اجماع پارلمانی، هر قانون کارآمد و هر اقدام هماهنگ میان قوا، پیامی روشن به دشمن است که تلاش برای بهره‌گیری از این مرحله به جایی نمی‌رسد.

چالش چهارم، وسوسه فرصت‌طلبی در شرایط استثنایی است. تجربه تاریخی نشان می‌دهد که دوره‌های گذار مستعد بروز تحرکات جناحی برای کسب سهم بیشتر هستند. برخی گروه‌ها ممکن است فضای پس از جنگ را مناسب پیشبرد اهداف خود بدانند. مجلسی که در این دوران حساس نتواند میان رقابت سیاسی سالم و منازعه فرساینده تمایز قائل شود، نه تنها به خود بلکه به کل نظام آسیب می‌زند؛ زیرا دشمن از هر تریبون اختلاف داخلی یک رسانه تبلیغاتی می‌سازد.در این میان، پیوند مستمر نمایندگان با مردم اهمیتی مضاعف پیدا می‌کند. در شرایطی که دشمن تلاش می‌کند میان مردم و نهادها فاصله بیندازد، حضور فعال، پاسخگو و مشکل‌گشای هر نماینده در حوزه انتخابیه‌اش، عملاً خط مقدم دفاع از سرمایه اجتماعی نظام است.

مردمی که نماینده‌شان را در کنار خود می‌بینند و احساس می‌کنند مجلس دردهای آنها را می‌شنود، کمتر تحت تأثیر روایت‌های تفرقه‌انگیز دشمن قرار می‌گیرند. این همان معنایی است که رهبر معظم انقلاب از تعبیر «ملت مبعوث‌شده» اراده می‌کنند؛ ملتی که نه تماشاگر، بلکه بازیگر اصلی صحنه است و نماینده مجلس باید پیوند خود با این بازیگری فعال را همواره زنده نگه دارد.مجلس تراز این مرحله از تاریخ، مجلسی است که با قانونگذاری در اولویت‌های واقعی کشور، با نظارتی که سازنده است نه تخریبگر، و با حضوری که مردم آن را حس می‌کنند، ثابت کند حکمرانی هم‌افزا یک شعار نیست. پیروزی در میدان نظامی، سرمایه‌ای گران‌بها و فرصتی تاریخی است که تنها با انسجام داخلی، کارآمدی اقتصادی و پیوند مستحکم مجلس با مردم می‌توان آن را به پیشرفت پایدار تبدیل کرد.

هرقدر اجماع داخلی قوا بیشتر، هرقدر کارآمدی اقتصادی محسوس‌تر و هرقدر پیوند مجلس با مردم استوارتر باشد، توطئه دشمن برای بهره‌گیری از فضای پس از جنگ ناکام‌تر خواهد ماند. حکمرانی هم‌افزا در این مرحله از تاریخ ایران یک انتخاب سیاسی نیست؛ الزامی دفاعی است که مجلس جهادی باید آن را در عمل، نه در کلام، به اثبات برساند.

محمد مجاور شیخان